Ongerscheide zwesche Versione vun dä Sigg „Carl Friedrich Benz“

102 <i lang="en" xml:lang="en" dir="ltr">Bytes</i> derbei jedonn ,  vör 10 Johre
aapaaße
M ([r2.5.2] Bot: dobëijedonn: an:Carl Benz)
(aapaaße)
{{Atikel_op|Stolberjer Platt}}
[[Beld:Carl-Benz coloriert.jpg|thumb|Carl Friedrich Benz]]
'''Carl Friedrich Benz '''(* [[25. November]] [[Joohr 1844 (Johr)|1844]] ä [[Mühlburg]] beij [[Karlsruhe]]; † [[4. April]] [[Joohr 1929 (Johr)|1929]] ä [[Ladenburg]]) woch önö [[Ingenieur|Injeniör]], Ärvänger un enne van d ischde, di [[Auto]]s entwäggelnde, önö [[Autopioneer]].
 
== Si Lääve ==
Carl wood am [[25. November]] als ''[[Karl Friedrich Michael Wailend]]'' jeboore, dänndämm sing Mamm hod ö Küddelche met önö Mann, oohne met däm vorhiirod jewääh zu se. Ö Joohr no Karls Jeburd hiirode s ävver ''[[Johann Georg Benz]]'' un Carl noom dr Naam Benz a. Singe neue Papp storv 1 Joohr spiidr ävver Carl bleed beij singe Naam, ändernde ävver dä Vöörnamm va ''Karl Friedrich Michael'' ä ''Carl Friedrich''.
 
No öt Studium ä Karlsruhe hiirode Carl am [[20. Juli]] [[1872Joohr (Johr)1872|1872]] öt ''Berta Ringer''. Öt Pärche braad 5 Kenger op d Welt. Nävver sing Famelisch spelld öt Werk vöör Carl ön jruuße Roll ä si Lääve. Carl wood önö Pioneer beij d Entweggelung va Autos.
 
== Carl un d ischde Autos ==
Als Carl avong, sisch öm [[Automotor]]e z kömmere, do joov bo janüüß. Wä Spass dora hott, dä moot sälvs vrekkele un dat däng Carl Daach un Naat. Hä hod sing kläng Garach, ön Werkstatt, eejentlich woch dat mä ö kleng Büdch un laad eefach looß.
[[Beld:Patentmotorwagen mit Benz.jpg|thumb|Benz op si ischde Auto]]
Öt duurde net lang un Benz hod önö [[Verbrennungsmotor|Vorbrännungsmotor]] als [[Zweitaktmotor|Zweitaktr]] jebouwd, dat wat mo hü än ö [[Moped]]s had. Bald dono jäng öt wiir un us önö Zwei- wood önö [[ViirtaktrViertaktmotorViirtaktr]]. Dat reichde häm ävver noch net un hä vrekkelde wiir. Öt entstäng ä [[Getriebe|Jetriibe]]. Mi un mi koom si Werk ö normal Auto nööder un nööder. Als no ön Zitt och d Längkung, d [[Zündkerze|Zündkääze]] un all dä angere Krom väädisch woore, schaffde hä öt als ischde, ö Auto op d Bee z ställe. Öt hod zwar mä 3 Räähr ävver dat speld kenn Roll. Öt voohr un dat zalld. 1866 voohr öt dörch Mannheim un schaffde 18 km/h. Singe Motor braad öt op 0,8 [[PS]].
 
Am [[29. Januar]] [[1886Joohr (Johr)1886|1886]] melde Benz sing Kaach zm [[Patent]] a un schreev domet Jeschichte, dänn domet woch öt Auto jeboore.
 
Schwiirichkeete kannd Benz komm. Hä sood emmer önö Usswääch. Su lävverde ön Apöthek häm Sprit. Dat bedüüd, dat di Apöthek di ischde Tankstell van d Welt wood.
 
[[1889Joohr (Johr)1889|1889]] woode d Autos va Benz op d [[Weltausstellung Paris|Weltausstellung va Paris]] jezeechd.
 
== Anger Entweggelunge va Benz un sing Firme==
Als Benz merkde, dat sing Ideee opjänge, maade öt häm noch mi Vreud, Autos z entweggele. Su entstäng och at önö klenge [[Bus]] ä sing Werkstatt.
 
Dat Werke va Benz kosde önö Hoov Jeld un d [[Bank]]e woohle ha, dat hä sing Firma en ön [[AG]] ömwandelnde. Hä maade dat ävver öt Zsammewerke met dr [[Aufsichtsrat|Opsichtsroot]] klappde net jott un Benz hood ä sing Firma op. [[1883 (Johr)|1883]] maade hä ävver met d ''Rheinische Jasmotorefabrik'' ön neu op, di [[Joohr 1899 (Johr)|1899]], öm flüssich z bliive, och ön [[Aktiengesellschaft|Aktiejesellschaft]] wood. Ön Zitt lang woch sing Firma dr jrützde Hersteller va Autos op d Welt. Als häm öt Vrassele em Joohr 1903 schwöder un schwöder veel, hood hä domet op un maade [[Joohr 1906 (Johr)|1906]] mä no ön kleng Firma onger dr Naam ''Carl Benz Söhne'' op.
 
Benz ischde Firma, di sisch ''Benz & Co. Rheinische Gasmotorenfabrik Mannheim'' nannde, un d [[Daimler Motorenwerke]] fusioneerde 1926 zo d [[Daimler-Benz AG]].
 
Benz storv am [[4. April|4. Aprel]] [[1926Joohr (Johr)1926|1926]] ä Ladenburg.
 
==Loor och hee==